Poëzielab #2: 11 tips voor een spoken word performance

poezielab2In ‘poëzielab’ vraag ik woordenkunstenaars om tips & tricks bij het schrijven en performen van poëzie. Deze keer: hoe komen je woorden het beste aan bij je publiek? Wat zijn de do’s and dont’s? Elf tips van de spoken word artiest Hugo de Haas van Dorsser aka Wordbites.

  1. Ga bij je performance terug naar het bezielde moment van het schrijven van je tekst
    Anders gezegd: ga terug naar je diepste gevoel van schoonheid, verbazing, vreugde, irritatie, woede of wat dan ook toen je de tekst schreef. Draag die niet alleen de woorden, maar vooral die emotie over. Blijf dicht bij die essentie, intentie en emotie. Wat daar voor nodig is: een tekst die ergens over gaat. Die jou werkelijk raakt. Als ‘ie jou niet raakt, zal een ander ‘m zeker missen. Zonder intentie geen impact.
  2. Verbeeld
    Draag niet de letters of de woorden over, maar beelden. Als jij geen beelden bij de woorden hebt, kun je ze ook niet overdragen. De beelden bij jouw woorden moet je eerst zelf zien. En belangrijker nog: echt van binnen voelen. Vervolgens kan jouw publiek je woorden niet alleen horen maar ook zien, ruiken, proeven en voelen. Zout, zuur, bitter, zoet. Woorden zijn wezens. Deel niet alleen je woorden, maar vooral je ervaringen, je gevoelens. Hoofd, maar dus vooral ook hart en ziel.
  3. Maak maximaal gebruik van de stilte
    Woorden kunnen prachtig zijn; stiltes misschien nog wel mooier. Durf stiltes te laten vallen. Niet als trucje, maar om te temporiseren, accenten te leggen en je woorden lucht te geven. Zorg ervoor dat je stiltes net zo bezield zijn als je woorden.
  1. Timing is everything
    Een zeldzaam waar cliche. Timing is alles! Van elke letter, elke lettergreep, elk woord en elke zin. Hoe je achter de beste timing komt? Duizend keer doen. Kijken, luisteren en invoelen van anderen. Van Typhoon via George the Poet tot Frank Sinatra. Van Jeroen Willems via Miles Davis tot Ghostpoet. Wissel van tempo, ritme, timbre, sfeertjes en emoties binnen zinnen, alinea’s, teksten en sets. Tempo en energie zijn trouwens niet het zelfde. Adem mee met je publiek en soms juist lekker niet.
  2. Ontdek je geheime wapen
    Ieder mens heeft iets speciaals. Bij de een is het zijn charme, bij de volgende zijn heerlijke onhandigheid, bij de derde zijn schalksheid en bij de vierde haar warme stem. Ontdek je al dan niet geheime wapen en maak er gebruik van. Maar let op: niet te veel. Het moet natuurlijk ook weer geen typetje worden.
  3. Geen irritante handelingen
    De hele tijd dat zelfde armgebaartje? Steeds dat ene slisje? Voor je het weet draait het niet om de overdracht van je woorden, beelden en emoties, maar om je irritante handelingen. Ondek ze en zorg dat je er vanaf komt.
  4. Draag lekkere schoenen of speel op je blote voeten
    Eens, het klinkt een beetje ‘a la Happinez’ maar zorg ervoor dat je ‘geaard’ op de vloer (en op de wereld!) staat. Op je tenen lopen is als spoken word performer geen aanrader. En sowieso niet.
  5. Zorg dat er voldoende ‘seks’ zit in je je performance
    Niet perse in je teksten (mag, maar hoeft absoluut niet) maar in je performance. Versier je publiek! Optreden is verleiden. Optreden is baltsen. Optreden is voortplanten van je idee, van je emotie, van je ziel. Maak ze gek op een manier die echt bij jou past.
  1. Strelen en bij de strot grijpen
    Zorg voor spreiding in je onderwerpen, in de tempo’s waarin je speelt, je ritmes en de emoties die je bestrijkt. De wereld is niet alleen roze of zwart. Benut je hele palet. Leid je publiek langs verschillende emoties. Daarmee hou je het ook voor jezelf spannend.
  2. Laat niet de ruimte jou dicteren, maar bepaal zelf de afstand tot je publiek
    Speel kleiner (qua volume, gebaren, energie etc) in een kleine ruimte en groter in een grote ruimte. Hou er rekening mee dat woorden een ‘reistijd’ te hebben. Zorg ervoor dat ze ook achterin de zaal echt landen.
  3. Nog wat klein spul
    Als eerste wil je publiek zich veilig voelen. Laat geen witjes vallen (witte vlekken tussen zinnen, alinea’s of teksten). Geen rood op rood: gaat je tekst over boosheid, draag ‘m dan niet ook nog eens boos voor. Blijf in contact: je performance gaat ook tussen de nummers door; blijf in contact met je publiek. Tuurlijk ook belangrijk: oogcontact, gezichtsexpressie, open lichaamshouding en spelplezier. Zoals Mandela zei: ‘Onze grootste angst is niet dat we ontoereikend zijn maar dat we groots zouden zijn.’
Foto: Niels Knelis Meijer
Foto: Niels Knelis Meijer

Biografie van de dichtmeester
Wordbites (Hugo de Haas van Dorsser) is een tekstuele speeltuin om in rond te dwalen en bovenop de glijbaan het bos te zien. Een vrije, verrassende vorm van spoken word met (live) muziek. Ritmisch, bezield en bezielend. Dwars gedacht maar recht gebracht.

Wordbites speelde ondermeer op Poetry International, Festival Hongerige Wolf, De Gentse Feesten, Amsterdam Dance Event, Mysteryland, Festival der Aa, Theaterfestival Boulevard, Fringe, Beyond en de Zwarte Cross.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s